بازار مس در تقاطع دو نیرو؛ فشار کلان در برابر خرید چین

قیمت مس در ژانویه ۲۰۲۶ برای مدت کوتاهی از ۱۴٬۵۰۰ دلار به‌ازای هر تن عبور کرد و به رکورد تاریخی رسید. اما در مارس، با اوج‌گیری تنش‌های ژئوپلیتیک، قیمت‌ها تحت فشار قرار گرفتند. در میانه آوریل، مس حدود ۱۳٬۰۰۰ دلار به‌ازای هر تن معامله می‌شد — تنها ۲ درصد پایین‌تر از سطح پیش از آغاز درگیری.

این بازگشت نسبی اما محدود، یک سؤال مهم را باز می‌گذارد: آیا ریسک‌های کلان به‌طور کامل در قیمت‌ها منعکس شده‌اند؟ تحقیقات کالایی J.P. Morgan پاسخ می‌دهد که نه — و اگر شرایط اقتصادی بدتر شود، فضای نزولی بیشتری وجود دارد.

مس به‌طور گسترده در بخش‌های ساخت‌وساز، حمل‌ونقل، انرژی و لوازم خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما سمت عرضه در سال ۲۰۲۶ با چند اختلال هم‌زمان روبه‌روست.

معدن گراسبرگ در اندونزی — دومین معدن بزرگ مس جهان — پس از رانش گل و لای در سپتامبر که منجر به اعلام فورس ماژور شد، همچنان کمتر از ظرفیت کار می‌کند. در شیلی، راهنمای تولید معدن کوئبرادا بلانکا به‌دلیل چالش‌های عملیاتی کاهش یافته است.

از سوی دیگر، چین اعلام کرده از ماه مه صادرات اسید سولفوریک — ورودی کلیدی برخی فرایندهای استخراج مس — را برای حفاظت از عرضه داخلی متوقف می‌کند. با توجه به اینکه حدود ۱۵ درصد از تولید جهانی مس به این ماده متکی است، این تصمیم می‌تواند تنگنای عرضه را تشدید کند.

این تنگنا در کنار یک «اختلال در توزیع ذخایر» رخ داده است: آمریکا روی ذخایر فراوانی از مس نشسته، اما ذخایر خارج از آمریکا از ابتدای سال ۲۰۲۶ به‌دلیل تقاضای ضعیف‌تر افزایش یافته است. موجودی قابل‌مشاهده جهانی مس اکنون نزدیک به ۱.۵ میلیون تن است که نشان‌دهنده افزایش ۵۴۰ هزار تن از ابتدای سال است.

تقاضای مس به‌عنوان شاخص سلامت کلی اقتصاد شناخته می‌شود. وقتی اقتصاد جهانی کند می‌شود، تقاضا برای این فلز صنعتی به‌سرعت واکنش نشان می‌دهد.

درگیری جاری ایران از دو مسیر بر بازار مس فشار وارد کرده است: افزایش قیمت نفت و تضعیف انتظارات رشد اقتصادی. J.P. Morgan برآورد می‌کند هر افزایش ۱۰ درصدی در قیمت نفت ناشی از شوک عرضه، می‌تواند رشد GDP جهانی را ۰.۱۶ درصد کاهش دهد. با در نظر گرفتن بتای تقاضای مس نسبت به GDP جهانی که حدود ۱.۲ برآورد شده، اثر زنجیره‌ای این شوک‌ها قابل محاسبه است.

برای مثال، اگر قیمت نفت برنت برای باقی‌مانده سال در حدود ۱۱۰ دلار به‌ازای هر بشکه بماند، برآوردهای رشد تقاضای مس برای ۲۰۲۶ می‌تواند ۱.۴ واحد درصد کاهش یابد. جدول زیر این رابطه را در سناریوهای مختلف نشان می‌دهد:

منبع: J.P. Morgan. سناریوی پایه، نفت برنت حدود ۶۰ دلار در ۲۰۲۶.

تحلیل تیم ماینینگ EMEA در J.P. Morgan همچنین نشان می‌دهد که در شوک‌های بزرگ اقتصاد کلان، قیمت مس معمولاً حدود ۲۵ درصد پایین‌تر از اوج خود کف‌سازی می‌کند. با اوج ژانویه در ۱۴٬۵۰۰ دلار، این الگو سطح حمایت ۱۱٬۱۰۰ تا ۱۱٬۲۰۰ دلار را به‌عنوان ناحیه بحرانی میان‌مدت مطرح می‌کند.

در برابر فشارهای کلان، یک نیروی مهم حمایتی در بازار فعال است: خریداران چینی. چین حدود ۶۰ درصد تقاضای جهانی مس را نمایندگی می‌کند و در دوره افت قیمت‌ها، به‌طور فعال اقدام به خرید در کف کرده است.

برای بسیاری از این خریداران، دوره قیمت‌های بالای اخیر آن‌ها را از بازار بیرون رانده بود. کاهش قیمت فرصتی برای بازپرکردن موجودی‌ها فراهم کرد. در اوج تنش‌های مارس، قیمت مس در حدود ۱۲٬۰۰۰ دلار به‌ازای هر تن ثابت ماند — و این ثبات عمدتاً به خرید قوی چینی‌ها نسبت داده می‌شود.

شواهد دیگری هم این تصویر را تأیید می‌کند. مصرف مس در چین با شدت گرفتن فعالیت‌های صنعتی پس از تعطیلات سال نو قمری افزایش یافته و کاهش موجودی — که شاخص کلیدی تقاضای واقعی است — تا اواسط مارس به منفی ۵۵ هزار تن در هفته شتاب گرفته است.

بازار مس در حال حاضر میان دو نیروی مخالف قرار دارد:

نیروی نزولی: ریسک‌های کلان ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک، قیمت‌های بالای نفت و احتمال کندشدن رشد اقتصادی جهانی. J.P. Morgan معتقد است افت نسبتاً محدود قیمت از زمان آغاز درگیری، این ریسک‌ها را به‌طور کامل منعکس نکرده است.

نیروی صعودی: تنگنای عرضه ساختاری، خرید فعال چین، و احتمال کاهش تنش‌ها که می‌تواند — به‌ویژه در صورت بازگشایی تنگه هرمز — از قیمت حمایت کند.

عامل سومی هم در این معادله وجود دارد: عدم‌قطعیت تعرفه‌ای. در دوم آوریل، دولت ترامپ تعرفه‌های بخش ۲۳۲ بر محصولات مشتق مس را بازبینی کرد و نرخ‌ها را برای محصولاتی با محتوای فلزی پایین‌تر کاهش داد. این تغییر می‌تواند نوسان بیشتری در بازار ایجاد کند.

پیش‌بینی قیمت مس J.P. Morgan برای ادامه سال:

این مسیر نزولی تدریجی نشان می‌دهد J.P. Morgan سناریوی فرود آرام را محتمل‌تر از سقوط ناگهانی می‌داند — مشروط به اینکه ریسک‌های کلان تشدید نشوند.

بازار مس در تقاطع دو نیروی متضاد قرار دارد. از یک سو، تنگنای عرضه ساختاری و تقاضای فعال چین کف قیمت را حمایت می‌کنند. از سوی دیگر، ریسک‌های کلان ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک، قیمت‌های انرژی و کندشدن رشد اقتصادی هنوز به‌طور کامل در قیمت‌ها منعکس نشده‌اند.

سطح ۱۱٬۱۰۰ تا ۱۱٬۲۰۰ دلار به‌عنوان ناحیه حمایت میان‌مدت در سناریوی بدبینانه مطرح است. اما مادامی که قیمت‌های انرژی در مسیر صعودی باقی بمانند، ریسک‌های نزولی کلان بر بنیادهای حمایتی خرد غلبه خواهند کرد.

برای سرمایه‌گذار، مس در این مرحله نه دارایی یک‌سویه صعودی است و نه در آستانه سقوط آزاد. بازاری است که هر دو سمت آن نیروهای معنادار دارند و مسیر قیمت به تحولات ژئوپلیتیک، انرژی و رشد اقتصادی در ماه‌های پیش‌رو وابسته است.